नेपाल पर्यटन दशक (२०२३–२०३२): योजना र यथार्थको कसीमा हाम्रा गन्तव्यहरू
नेपाल पर्यटन दशक (२०२३–२०३२): योजना र यथार्थको कसीमा हाम्रा गन्तव्यहरू
सरकारले घोषणा गरेको १० वर्षे पर्यटन रणनीतिक कार्ययोजना कागजमा जति आकर्षक देखिन्छ, त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न नीतिगत स्पष्टता, पूर्वाधार व्यवस्थापन र अन्तर्राष्ट्रिय बजारीकरणको तीव्र गति आवश्यक छ।
By Sabina Karki
Journalist & Feature Writer
प्राकृतिक सौन्दर्य, अद्वितीय सांस्कृतिक विविधता र उच्च हिमाली शृङ्खलाले भरिपूर्ण नेपाल विश्व पर्यटन मानचित्रमा सधैँ विशिष्ट स्थानमा रहिआएको छ। तर, विगत दशकहरूमा हाम्रो पर्यटन नीति केवल 'संख्यात्मक आगमन' मा मात्र सीमित रह्यो, जसले प्रतिपर्यटक खर्च र बसाइ अवधिलाई उल्लेख्य रूपमा बढाउन सकेन।
यसै परिप्रेक्ष्यमा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले 'नेपाल पर्यटन दशक (२०२३–२०३२)' घोषणा गरी बृहत् रूपान्तरणको संकल्प गरेको छ। यस रणनीतिक कार्ययोजनाले नेपाललाई केवल पर्वतारोहणको गन्तव्यमा मात्र सीमित नराखी सांस्कृतिक, स्वास्थ्य, साहसिक र पर्यावरणीय पर्यटनको केन्द्र बनाउने परिकल्पना गरेको छ।
पूर्वाधार र हवाई कनेक्टिभिटीको सवाल
पर्यटन विस्तारको पहिलो सर्त सुगम र सुरक्षित यात्रा हो। पोखरा र भैरहवामा अत्याधुनिक अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलहरू निर्माण भइसके पनि त्यहाँबाट नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू सञ्चालन हुन नसक्नुले हाम्रो योजना र कार्यान्वयनबीचको गम्भीर खाडल उजागर गर्दछ।
"विमानस्थल बन्नु मात्र पर्यटन आगमनको ग्यारेन्टी होइन। जबसम्म हामीले विदेशी एयरलाइन्सहरूलाई आकर्षित गर्ने प्याकेज र लक्षित देशहरूमा सशक्त गन्तव्य प्रवर्द्धन गर्दैनौँ, पूर्वाधारको पूर्ण उपयोग हुन सक्दैन।" — पर्यटन विज्ञ
समुदायमा आधारित पर्यटनको सम्भावना
नेपालको वास्तविक शक्ति भनेको हाम्रा गाउँबस्ती, स्थानीय समुदाय र उनीहरूको आतिथ्य सत्कार हो। होमस्टे (घरबास) कार्यक्रमले ग्रामीण महिलाहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउन र स्थानीय उत्पादनको खपत बढाउन ठूलो भूमिका खेलेको छ। पर्यटन दशकले यस्ता समुदाय-केन्द्रित मोडललाई देशव्यापी रूपमा विस्तार गर्नुपर्दछ।
अबको बाटो: ब्रान्डिङ र दिगो संरक्षण
विश्वभरका पर्यटकहरूको रोजाइ अहिले 'दिगो र पर्यावरणमैत्री' अनुभवतर्फ मोडिएको छ। हाम्रा हिमाल, तालतलैया र निकुञ्जहरूको संरक्षण गर्दै 'हाई-भ्यालु, लो-इम्प्याक्ट' पर्यटन नीति अवलम्बन गर्नु नै नेपालको समृद्धिको आधार हुनेछ।
Frequently Asked Questions
नेपाल पर्यटन दशक (२०२३–२०३२) को मुख्य लक्ष्य के हो?
यस रणनीतिक योजनाको मूल उद्देश्य नेपाललाई विश्वकै प्रमुख दिगो पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा स्थापित गर्दै आगामी १० वर्षमा वार्षिक ३५ लाख पर्यटक भित्र्याउनु, राष्ट्रिय कुल गार्हस्थ उत्पादनमा पर्यटनको योगदान कम्तीमा १० प्रतिशत पुर्याउनु र लाखौँ नयाँ रोजगारी सिर्जना गर्नु हो।
नयाँ पर्यटकीय गन्तव्य विकास गर्न के–कस्ता चुनौती छन्?
सडक पूर्वाधारको कमजोर अवस्था, स्थानीय तहहरूबीच समन्वयनको अभाव, दक्ष जनशक्तिको अभाव, र आधुनिक सूचना प्रविधिको न्यून प्रयोग मुख्य चुनौतीका रूपमा रहेका छन्।
Journalist & Feature Writer
Sabina Karki is an experienced Nepali journalist and feature writer with approximately eight years of dedicated reporting covering Nepal’s tourism, aviation, entrepreneurship, and startup ecosystems.
